30 september 2018
Afgelopen twee weken heb ik van dichtbij de oogst van wijndruiven (vendemmia) meegemaakt. Ik heb het geluk dat ik middenin kleine contadini (boeren) woon die op traditionele wijze hun land bewerken én grotere bedrijven die op moderne manier hun wijngaarden en wijnkelders managen. Hoe dan ook, waar ik ook was, de zweetgeur was intens!
Italianen begrijpen mijn fascinatie met de traditionele wijze van het maken van wijn niet. Zij willen me altijd in contact brengen met de grote Toscaanse wijnbedrijven. Daar ga ik ook graag naar toe! Maar, ik houd van geschiedenis en ik denk dat het voor mijn leerproces het beste werkt als ik begin met de oudere manieren te begrijpen, om daarna beter de moderne ontwikkelingen te kunnen volgen/waarderen. In dit stuk ga ik de traditionele vendemmia van de contadini beschrijven.
Eerst iets over de context: Toscaanse (Italiaanse) contadini kenden vanaf de middeleeuwen de “mezzadria”. Zij woonden/werkten op boerderijen van rijke grondbezitters en moesten “de helft” (= mezzo) van hun opbrengst afstaan aan hun padrone. Er waren goede padrones maar de meeste boeren leefden in grote armoede en hadden geen rechten. Volgens de Italiaanse wet is de mezzadria op 15 september 1964 afgeschaft waarbij nieuwe contracten pas werden verboden vanaf 23 september 1974! Toen zat ik op school, teenager te wezen!
Contadini hebben bij de afschaffing van de mezzadria de kans van de overheid gehad om voor een schappelijk bedrag land te kopen. Zij zijn nu trotse, zelfvoorzienende boeren, trouw aan tradities/ omgangsvormen en wantrouwig. Voor mij een hele eer dat ik word toegelaten.
Eenmaal toegelaten, zijn ze hartelijk en gul: ze bewaken ons beter dan onze chihuahua, ze overstelpen ons met landbouwproducten en mogen wij een kijkje nemen in hun cantina’s.
Boeren die druiven groeien, kunnen zelf wijn maken voor eigen gebruik of ze kunnen hun druiven brengen naar coöperatieven en/of “Cantina sociale”, waar ze per quintale (100kg) betaald worden.
We kregen als tip om aan het einde van de dag te gaan kijken bij “Cantina dei Vini Tipici dell’Aretino”.
Onderweg lieten we ons naar het juiste adres leiden door de vele tractoren met aanhangwagens vol druiven. Eenmaal aangekomen vormden de tractoren een geduldige rij naar de receptie. Daar werd tractor met inhoud gewogen en werd er een monster genomen van de druivensap (opgestapelde druiven kneuzen elkaar een beetje en komt er sap vrij) om het gehalte aan suiker te bepalen. De druiven werden daarna geloosd. Op de terugweg naar buiten werd de tractor wederom gewogen, en ontving zijn bon voor betaling. De oenoloog van de Cantina zorgt voor de wijnbereiding en de wijn wordt per fles of sfuso verkocht in de cantina. Zie: http://www.vinitipiciar.it/it/
Wij zijn ook te gast geweest bij boeren die hun eigen wijn maken zoals Papino en Graziela. Hun energie en hun arbeidsethos is indrukwekkend. Ze werken zorgvuldig en volgens een eeuwenoude cadans. Wij waren aanwezig bij het ontstelen en persen van hun witte druiven. Zij noemen deze druif “de malbano”, beter bekend als trebbiano Toscano. Deze oude druivenras (Toscaanse oorsprong) wordt in diverse landen gebruikt voor het maken van zoete wijn (Vin Santo) , voor destillatie tot brandy/cognac, voor droge wijn én om te mengen met rode druiven voor bijvoorbeeld het maken van Chianti Classico!
Thuis spelen mijn man en ik het proces van ontstelen, ontpitten, maceratie en filteren waardoor we heerlijke druivensap hebben van de witte druiven van de buren.
Ik heb de traditionele wijze meegemaakt van de zelfvoorzienende kleine boeren, nu ben ik klaar voor de commerciële setting!